A

aba, hierdie
aba, verdeel, uitdeel
abafana, n. 1 jong mans
abaya, daardie (mense) doer ver
abela, verdeel onder
-abelo, n. 4 deel
-abhokwe, n. 4 sambok
abo, daardie (mense)
-agcibe, n. 6 seekus
-agwityi, n. 4 kwartel
ahluka, skei
-ahlukaniso, n. 4 onenigheid
-ahluli, n. 1 skeidsregter
-ahlulo, n. 4 deel
akha, bou
-akhama, gaap
-akhi, n. 1 bouer
-akhiwo, n. 4 gebou
-akhombe, n. 4 halwe sirkel
amanzi, n. 6 water

B

ba, kul, steel; wees, word
baleka, hardloop, vlug
beka, neersit, plaas
Bhayi, Port Elizabeth
bhengeza, adverteer, geheime of versteekte dinge openbaar maak
Bhofolo, Fort Beaufort
bhuda, deurmekaar wees, dwaal in die gees
Bisho, Bisho
biza, roep
bola, ontbind, vrot
bona, sien
Brithani, Brittanje

C

-caba, n. 4 ‘n dun en plat ding
cela, smeek, vra om iets, versoek
chuma, floreer, vrug dra
cula, sing

D

-da, eidelik sover kom om te doen, mettertyd doen, na ‘n tyd doen
deka, tafel dek
Dikeni, Alice
-dla, eet, vreet, wei; kos; beboet; te veel vra
dla nga-, gewoonlik doen
dla ilifa, erf
dla ubomi, leef
dlula, verbygaan

E

ebuNguni, noordwes van Xhosaland

F

faka, insit, neersit in
fika, aankom
Fransi, Frankryk
Freyistati, Vrystaat
funda, leer

G

Gatyana, Willowvale
gcagca, wegloop saam met ‘n man
gciba, beeïndig, klaarkry
gcina, bewaar, hou, oppas
geca, maak die area skoon van plantegroei
ginya, insluk
goba, ombuig, afbuig
Goli, Johannesburg
guga, verslyt; oud word
gwala, n. 3 lafaard
gxeka, belaster, slegsê

H

hamba, beweeg, loop, reis
hlala, gaan sit
hleka, lag
hlola, deursoek, ondersoek, spioeneer
hlupha, pla
hongohongo, baie honger

I

iba, kul; steel
ibhola, n. 9 bal
iBhulu, Afrikaner
icici, n. 5 oorbel, oorring
idada, n.5 eend
idlelo, n. 5 weiveld
igwala, n. 5 lafaard
igxalaba, n. 5 skouer
ihashe, n. 5 perd
ihempe, n. 9 hemp
iJamani, Duitser
iJuda, Jood
ikati, n. 9 kat
ilizwe, n. 5 land, nasie
ilizwi, n. 5 stem
imamba, n. 9 mamba
imbali, n. 9 geskiedenis
imbewu, n. 9 saad
imfene, n. 1 bobbejaan
impilo, n. 9 gesondheid, lewe
imvula, n. 9 reën
iNdiya, Indiër
indlala, n. 9 droogte, honger, hongersnood
indlela, n. 9 pad, straat
indlovu, n. 9 olifant
indlu, n. 9 huis
indoda, n. 5 man
iNgesi, Engelsman
ingozi, n. 9 gevaar
ingubo, n. 9 kombers
ingwenya, n. 9 krokodil
inja, n. 9 hond
inkosi, n. 9 hoof, koning
intaba, n. 9 berg
intle, is mooi
intlalo, n. 9 gesondheid, lewe
intloko, n. 9 kop
into, n. 9 ding
intombi, n. 9 meisie
intshontsho, n. 9 kuiken
intsimi, n. 5 plaas, veld
intsomi, n. 9 volksverhaal
inyama, n. 9 vleis
inyoka, n. 9 slang
ipaki, n. 9 park
ipolisa, n. 5 polisieman
iqili, n. 5 geslepe persoon; genie
isiJamani, n. 7 Duits
isikolo, n. 7 skool
isiNdebele, n. 7 Ndebele
isiNgesi, n. 7 Engels
isiPedi, n. 7 Pedi
isipili, n. 7 spieël
isiSuthu, n. 7 Sotho
isiTsonga, n. 7 Tsonga
isiTswana, n. 7 Tswana
isiVenda, n. 7 Venda
isiXhosa, n. 7 Xhosa
iti, n. 9 tee

J

Jamani, Duitsland
jika, in die rondte draai, terugdraai, vanself draai
Jozi, Johannesburg

K

kakuhle, gaaf, goed
Kaladokwe, Cradock
Kapa, Kaapstad
khala, skree, uitroep; tjank, weeklag
kheta, kies, uitsoek, verkies
Khimbali, Kimberley
Khobonqaba, Adelaide
khona, daar, hier, op daardie plek, teenwoordig
khula, groei, groter word
kodwa, egter, maar, nogtans
Komani, Queenstown
kuba, aangesien, omdat, want
kuphela, alleenlik, net dat, slegs
kushushu, dit is warm
KwaZulu-Natal, KwaZulu-Natal

L

lala, gaan lê; slaap
lala phantsi; plat gaan lê
lala ubuthongo, slaap
landa, naspoor, opspoor
Landani, Londen
-langa, n. 5 dag; die son, sonlig
-lele(yo), plat liggend(e), slapend(e)
Limpopo, Limpopo
lishushu, dit is warm
lula, ligtelik, maklik

M

mama, n. 1 my moeder, ons moeder
Melika, Amerika
Mntla-Koloni, Noord-Kaap
Mntla-Ntshona, Noordwes
molo, groet aan een persoon: middag, more, naand
mona, n. 1 gierigheid, jaloesie, naywer, selfsug
Monti, Oos-Londen
Mpuma-Koloni, Oos-Kaap
Mpumalanga, Mpumalanga

N

ncama, hoop opgee, ingee, prysgee, wanhoop
nceda, help
ncipha, krimp
ngena, binnegaan, ingaan
ngentla, aan die bokant, hoër op
ngcono, beter
ngcwele, heilig
Ngilani, Engeland
nika, aflewer, gee, oorhandig
nikina, skud; skuur teen, stamp teen
nqaba, skaars
nqumla, afsny
Ntshona-Koloni, Wes-Kaap
nxiba, klere aantrek
-ntu, n. 1 mens

P

phantsi, n. 1 onaansienlike persoon
phantsi, n. 2 onder, onderkant
pheka, kos gaarmaak, kos kook
phela, opraak, tot ‘n einde kom
phi, watter, welke
phukile, gebreek
Pitoli, Pretoria

Q

qala, begin
qhatha, kul
qhela, bekend raak met, gewoond raak aan
qhubeka, vooruit gaan
Qonce, Kingwilliamstown
qumba, maak kwaad, word kwaad

R

Rhafu, Graaf-Reinett
Rhawutini, Gauteng
Rhini, Grahamstad

S

sala, agterbly as ander weggaan, bly
sebenza, werk
senga, melk
shushu, warm
sidla ngokuya, ons gaan gewoonlik
sika, afsny, sny
susa, verwyder, wegneem, wegstuur

T

thanda, begeer, hou van, liefhê, verkies
thatha, neem, vat
thetha, gesels, praat
thiya, naam gee, noem; in ‘n wip vang, verstrik; voorlê; haat, verafsku, verfoei
Tinarha, Uitenhage
tshaya, rook
tshisa, aan die brand steek
tshutshisa, vervolg; lastig val, pla
tshixa, sluit, toegrendel

U

ubawo, n. 1 vader
ubhuti, n. 1 broer
udonga, n. 11 muur
ukudla, n. 8 kos; om te eet
ukuwa, tuimel, val
umama, n. 1 my moeder, ons moeder
umakhulu, n. 1 ouma
umbona, n. 3 mielies
umdla, n. 2 skerp aangename smaak; belangrikheid, belangstelling; iets aangenaams; snykant van ‘n lem
umfana, n. 1 jong man
umfazi, n. 1 vrou
umfundi, n. 1 leerder
umfundisi, n. 1 pastoor, prediker, priester
umhlekazi, n. 1 u hoogheid
umJuda, Jood
umnumzana, n. 1 meneer
umPedi, Pedi
umphantsi, n. 2 onder, onderkant
umsengi, n melker
umSuthu, Sotho
umSwazi, Swazi
umthi, n. 3 boom
umTsonga, Tsonga
umTswana, Tswana
umVenda, Venda
umXhosa, Xhosa
umZulu, Zoeloe
usisi, n. 1 suster
usuku, n. 5 dag
utata, n. 1 vader
uxwebhu, n. 11 dokument, publikasie
uyazidla, hy is verwaand, hy verbeel homself
uzwane, n. 11 toon

V

vala, toemaak
vela, kom vanaf, te voorskyn kom
vimba, suinig
vula, oop maak
vuthiwe, ryp

W

wena, jou, jy
wona, dit, hulle

X

xa, toe, wanneer
-xa, n. 3 tydstip
-xa, n. 4 handvol blomme / gras
xhuma, op en af spring, wip
xoxa, bespreek, gesels, praat
xuba, dinge vermeng

Y

ya, gaan
-ya, n. 2 dagga
yena, hy, hom; sy, haar
yima, stop
yona, dit; hy, hom; sy, haar; hulle

Z

za, kom
-za, n. 3 brander, golf
zama, hard probeer, jou inspan, streef; beweeg, roer, spook, worstel
zidla, verwaand wees
-zulu, n. 5 die atmosfeer; die hemel; die lug; die weer; weerlig
zuzu, n. 2 oomblik, tydjie
zwane, n. 6 toon
zwe, n. 3 gebied, land, landstreek; volk; baie, groot getal
zwekazi, n. 3 vasteland
zwi, n. 3 boodskap; spraak; stem; taal; woord