Mens sal nie dink dat die Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (HAT) jou so kan laat lag nie.

Die storie begin met die naslaan van “pomp” vir ’n projek. “Pomp” het verskillende betekenisse. Daar is twee definisies van “pomp” as ’n selfstandige naamwoord en vier as ’n werkwoord. Die vierde werkwoord deel ’n definisie met ’n bekende groepie ander Afrikaanse werkwoorde, dit lees: “geslagsgemeenskap met iemand hê.” Nou dit is niks nuut of snaaks nie.

Dit is interessant hoe die betekenis van sommige woorde in dié groepie oor die jare verander het. Neem nou byvoorbeeld “naai”. In die verskeie inkarnasies van die HAT is “naai” aanvanklik iets wat hoofsaaklik met ’n naald en draad gedoen is – dit verklaar dalk daardie onsmaaklike uitdrukkings op die ovaal, grys portrette van ouds. Vandag erken die HAT die rol van gare in dié naaldwerk aksie, maar ook dat niemand dit meer vir naaldwerk gebruik nie. Mense naai (uitgespreek met net een “a”) net op een manier. Ook dit is nie nuus of snaaks nie.

Die bron van vermaak is die nuwe rigting wat die HAT ingeslaan het. Dit is om hierdie groepie woorde gelyk te behandel met ander. Oor die jare is ons wel ingelig oor daardie een ongelukkige definisie wat sommige werkwoorde kon hê, maar ons is nooit ’n voorbeeld gegun nie. Ander woorde kon voorbeelde kry, maar nie dié groepie nie. Wel, dinge het verander.

Dit was nie vir almal beskore nie, maar sommige in die groepie het nou voorbeelde. Maar die voorbeelde het ons nou met net soveel vrae as antwoorde gelaat, waarvan die belangrikste is (laatnag om ’n tafel): Wie kies die definisie? En weerspieël die keuse iets omtrent die redakteur of medewerker?

Hier is ’n lys van die HAT se beste:

pomp Sy het skoon op haar tone gestaan terwyl ek haar pomp.

spyker Ons het mekaar baie vinnig uitgetrek en behoorlik gespyker.

naai Hy’t vir haar gevra of sy weet haar man naai die buurvrou.

poes Iewers hoor hy twee bergies wat baklei, en “jou ma se poes” skree.

voël Sy voël hang verwese, koponderstebo, by die gleuf van sy pajamabroek uit.

steek en piel kry niks. doos kry ten minste indirekte verwysing in die definisie daarvan as ’n dom persoon: Wie was so ’n doos om die hek oop te los?

Laat weet as jy nog raaklees.

Sluit aan by die Gesprek

2 Kommentare

Lewer kommentaar

Lewer kommentaar