Benewens herkenbare eienaardighede van Suid-Afrikaanse Engels, soos ‘Vrystaat’, ‘ou boet’, ‘ou swaer’, ‘eksê’ of ‘nogal’, gee sprekers van Suid-Afrikaanse Engels duidelike tekens – selfs al praat hulle nie met ‘n aksent nie – dat hulle Suid-Afrikaans is.
Baie van die Engels van ons Suid-Afrikaanse Engels het onverwagse betekenisse of gebruike wat nie in Algemene Engels gevind word nie. Suid-Afrikaners is ook, soos hulle eweknieë elders, linguisties kreatief, en het baie nuwe Engelse woorde en frases geskep. Dit is dit, tesame met ons aksent en leenwoorde, wat Suid-Afrikaanse Engels net so onderskeidend maak as enige ander Engels in die wêreld. Jy mag sommige van hierdie elemente maklik herken, maar daar is ander wat jou sal verras omdat hulle uniek Suid-Afrikaans is.
Sal jy byvoorbeeld Suid-Afrikaanse Engels herken as jy op ‘n debat afkom oor labour brokers of transformation; of as jy making eggs hoor, of iemand bestel monkey gland sauce of neem hulle pavement special veearts toe? Sal jy mede-Suid-Afrikaners herken as jy hulle hoor sê: I still told you about it? En wat daarvan as onderwysers dreig om ‘n chalkdown te hê, of kinders speel doctor-doctor?
Oorsese besoekers raak ongeduldig as hulle tien minute lank wag op iemand wat gesê het hy sien hulle just now. En is oorbluf as ‘n Suid-Afrikaner vir hulle sê: No, I’m fine! Daar is menige voorbeelde: iemand is having a boyfriend in Johannesburg, threw the cat with a stone of forgot her jersey at the restaurant. Suid-Afrikaners hou van hot-hot chips, beskryf ‘n situasie as very, very dire en dink iemand needs an advice. Hierdie voorbeelde klink vreemd – selfs taalkundig verkeerd – maar dit is steeds Engels, net ‘n ander tipe Engels: Suid-Afrikaanse Engels.
Hierdie boek poog om die leser op verskeie voorbeelde van Suid-Afrikaanse Engels te trakteer. Kennis oor hoe Suid-Afrikaanse Engels van ander Engels verskil, kan nuttig en leersaam wees vir plaaslike lesers, maar ook vir Engelstaliges uit ander dele van die wêreld wat soms wonder wat op aarde ons bedoel met die Engels wat ons praat.
Die boek is toeganklik, elke hoofstuk fokus op woorde en frases uit verskillende aspekte van die lewe – sommige is ernstig en ander minder ernstig – met werklike gebruiksvoorbeelde uit geskrewe en gesproke bronne. Dit word afgewissel met foto’s en illustrasies wat die teks verlewendig.
Say again? / Malcolm Venter, Jean Branford — Pharos, 15 September 2016; 244 p. ; sagteband. — ISBN 9781868902019
Say again?,
Bettie Blom,
11 Desember 2016.