Die brief

deur Ferdi Wheeler

Die inkomende missiele het rooi gegloei. So, daarom het hulle hulle “rooi oë” genoem. Dit was ‘n intimiderende gesig en die sersant het net geskree:”Loopgrawe toe!” en almal het die dek getref voordat die eerste missiel met ‘n flits en ‘n donderslag agter die loopgraaf ontplof het. Grond het op hulle gereën. Die Russiese 122 millimeter vuurpylwerpers het 40 rooi oë op een slag afgevuur. Jy kon net in die loopgraaf onder die spervuur lê en jou kop vashou en hoop en bid vir die beste.
Na wat soos ‘n ewigheid gevoel het, was daar net die algehele stilte, die stof in die lug en die skerp reuk van plofstof. Bang vir nog, het niemand vir ‘n paar minute beweeg nie. Die sersant, as pelotonleier, was die eerste om op te staan.
“Seksieleiers rapporteer!” het hy geskree.
Die bevel het lewe onder die soldate gebring. Job Mayer was half begrawe onder die grond wat tydens die ontploffings op hom geval het. Verstom het hy rondgekyk, sy ore het steeds getuit van die gedonder. Toe sien hy die stil liggaam langs hom. Dit was Peet Grobler, sy maat. Hy het op sy knieë geval en Peet Grobler aan die skouer geskud.
“Peet, Peet!” het hy geroep, maar Peet was dood met ’n stuk skrapnel in die bors. “Sarge!” Job Mayer het opgestaan terwyl hy na die pelotonleier geroep het. “Sarge, Peet het hulp nodig,” het hy gesê.
Sarge het na hom toe gestap; sy gesig het in ‘n frons vertroebel. “Wie is dit? Wie is dit?” het hy herhaaldelik gesê.
“Peet,” herhaal Job Mayer.
Die res van die peloton het dit gehoor en rondom die lyk saamgedrom. Peet se dood was ‘n geweldige skok vir die jong dienspligtiges, wat die dood vir die eerste keer op die slagveld ervaar het. Oorlog as pret en speletjies en ‘n avontuur was verby, en is vervang deur die ysingwekkende besef dat dit ‘n dodelike besigheid is. Die godsdienstiges onder hulle het gebid en sommige het met trane in hul oë weggedraai.
Die lyk is agterop ‘n Landrover afgevoer en na ‘n plek 20 kilometer agter die linies vervoer, waar dit veilig was vir ‘n helikopter om dit te ontruim. Die gevegte het voortgeduur en daar was meer ongevalle. Maar die eerste dood was spesiaal vir Job Mayer, want hy het Peet Grobler se afskeidsbrief saamgedra.
Op die oggend van die einste dag van daardie spesifieke missielaanval het Peet Grobler daarop aangedring dat hulle afskeidsbriewe uitruil. Tot op daardie stadium het die peloton nie ernstige weerstand van die vyand teëgekom nie, maar Peet Grobler moes ‘n voorgevoel gehad het. Job Mayer het vir die voorstel gelag. Peet Grobler het egter gaan sit en ‘n brief opgestel. Om Peet Grobler tevrede te stel, het Job Mayer sy voorbeeld gevolg, hoewel sy brief meer soos die gewone briewe was wat hy huis toe geskryf het en nie gevul was met die erns wat ‘n afskeidsbrief vereis het nie.
“Beloof jy sal hierdie brief persoonlik na Dina neem,” het Peet Grobler gesê toe hy die brief aan Job Mayer oorhandig het. So het dit gebeur dat die twee kamerade mekaar se briewe in die konflik ingedra het.
Twee weke later is die peloton van die front teruggetrek en in konvooi na hul wagbasis, 150 kilometer suid, ontplooi. Dit was tyd vir rus en herstel en om voorbereidings te tref om na die Republiek terug te keer. Die peloton se diensbeurt was verby.
Nou is dit ‘n dag nadat die peloton op ‘n C130 Hercules-vliegtuig by die Tempe-lugbasis, terug in die Republiek, geland het. Job Mayer neem ‘n taxi na die voorstad Dan Pienaar. Sy gedagtes is in rep en roer terwyl hy probeer dink oor wat hy moet sê wanneer hy die brief aan Dina Hinds aflewer. As hy haar maar geken het, sou hy meer geweet het hoe om die situasie te hanteeer. Te gou stop die taxi voor die woonstel waar sy woon. Hy besluit om die brief aan haar te oorhandig en dan van die toneel af te verdwyn. Hy lui die klokkie en wag.
Sy hart sak in sy skoene toe sy die deur oopmaak, want voor hom staan ‘n tenger, brose vrou. Sy lyk soos die soort wat ineen sal stort as sy die brief lees.
“Goeiemiddag. My naam is Job Mayer en ek was Peet se maat… Ons het in dieselfde peloton gedien,” sê hy en sy keel is droog.
“O, kom binne,” sê sy en maak die deur wyer oop.
Hy stap oor die drumpel en sy lei hom na die sitkamer. Hulle gaan teenoor mekaar sit en vir ‘n oomblik is hulle stil.
“Uh, ek het nog ’n laaste guns om vir Peet te bewys,” sê hy en haal die gefrommelde koevert uit sy hempsak. Hy leun vorentoe en hou dit na haar toe in sy uitgestrekte hand, en sy neem dit huiwerig. Sy draai die koevert oor en oor in haar hande.
“Wil jy tee hê?” vra sy.
“Dit sal lekker wees,” sê hy.
Sy verdwyn die kombuis in en hy sit geduldig en luister na haar gewoel.
Oomblikke later verskyn sy in die kombuisdeur, haar gesig verwronge van woede, terwyl sy die oopgemaakte brief teen haar bors vasklou. “Julle mans is almal dieselfde, nè?” sê sy ysig.
Job Mayer trek terug in sy stoel.
“Soos hierdie dwaas!” sê sy en swaai die brief in die lug. “Liefde is outyds, het hy gesê. Liefde is ’n tweedehandse emosie, het hy gesê.” Sy loop na Job Mayer toe terwyl sy met skaars beheerste aggressie praat. “En jy is seker dieselfde?”
Job Mayer staan op en stap terug na die deur toe.
“Nou van die ander kant van die graf af sê hy vir my dat hy my liefhet. Hy is lief vir my!” Sy hou op praat en snik, terwyl Job Mayer die woonstel ontruim. Dit was erger as wat hy ooit gedink het haar reaksie op die afskeidsbrief sou wees, dink hy. Peet Grobler het haar werklik met die brief vernietig.